Farklı ırk ve kavimlerden meydana gelen Osmanlı Devletinin çözülme sürecine girdiği bir dönemde, mevcut dağılmayı önlemek amacıyla bazı fikrî tedbirler düşünülmüş ve birbirine alternatif görüşler ortaya atılmıştır. Bunlardan bazıları Osmanlıcılık, Türkçülük ve İslâmcılık idi.
Osmanlının son dönemlerinde çok aktif bir hayat yaşayan ve içinde bulunduğu toplumun ve mensubu olduğu devletin problemlerine çareler arayıp, çözümler üreten Bediüzzaman Hazretleri, bahsi geçen tartışmalara ilgisiz kalmamış, millet ve milliyet mefhumları etrafında merkezileşen fikrî müzâkerelere fiilen iştirak etmiştir.
Bediüzzaman’ın bu husustaki görüşlerinin esası, din ve milliyet duygularının müşterekliği prensibine dayanıyordu. Bu hakikati Hutbe-i Şamiye adındaki eserinde şöyle izah ediyordu: “Biz Müslümanlar, indimizde ve yanımızda din ve milliyet bizzat müttehiddir. İtibarî, zâhiri, ârızi bir ayrılık var. Belki, din, milliyetin hayatı ve ruhudur. İkisine birbirinden ayrı bakıldığı zaman, hamiyet-i diniye avam ve havassa şâmil oluyor. Hamiyet-i milliye, menafi-i şahsiyesini (şahsi menfaatini) millete feda edene has kalır. Öyle ise, hukuk-u umumiye içinde hamiyet-i diniye esas olmalı. Hususan biz Şarklılar, Garplılar gibi değiliz. İçimizde, kalbimizde hâkim, hiss-i dinidir. Kader-i Ezeli ekser enbiyayı (peygamberleri) şarkta göndermesi, işaret ediyor ki, yalnız hiss-i dini Şarkı uyandırır, terakkiye sevk eder. Asr-ı Saadet ve Tâbiin bunun bir bürhan-ı kat’isidir.”
Bediüzzaman Hazretlerinin ifade ettiği gibi, millet ve milliyet mefhumları İslâm âleminde öyle farklı bir anlayışa sebep olmuştur ki, diğer İslâm âlimleri de dahil millet kelimesini, dinden ayrı düşünülemez bir kavram olarak izah etmişlerdir. Hatta bir çok âlimler millet kelimesini din olarak tefsir etmişlerdir.
Hadis-i şeriflerde “Küfür tek bir millettir.” denilerek, onun alternatifi ise “İslâm milleti” “İslâm ümmeti” olarak ifade edilmiştir. Bu hakikati teyit eden Bediüzzaman, Münâzarât adındaki eserinde “Milliyetimiz bir vücuttur, ruhu İslâmiyet, aklı iman ve Kur’an’dır.” demiştir. (Devamı yarın)
asyanur.info samicebeci.net (YouTube-Sami Cebeci videoları) (YouTube-Sami Cebeci ile her akşam canlı Risale-i Nur dersleri)
