Her insanın doğuştan var olan hürriyet hakkı, insanlık tarihi boyunca uğrunda oluk gibi kanlar dökülen ve bedeller ödenen en temel haklardandır.
İnsanlığın; vahşet ve bedeviyet, kölelik, esirlik, ücretlilik, malikiyet ve serbestiyet şeklinde beş devre geçirdiğine dikkat çeken Bediüzzaman Hazretleri, son devirde hürriyetlerin her cihette parlayacağını ve genel kabul göreceğini beyan eder. “Ben ekmeksiz yaşarım, hürriyetsiz yaşayamam.” diyen o büyük insan, eserlerine hürriyet hakikatinin üzerinde bir hayli fikir beyan etmiş ve mesleğinin önemli prensiplerinden biri olarak ifade etmiştir.
Kayıtsız şartsız bir hürriyeti kabul etmeyen Bediüzzaman, en güzel ve yalın ifadelerle doğru hürriyeti tarif ediyor: “Sual: Hürriyeti bize çok fena tefsir etmişler. Hatta âdetâ ‘Hürriyette, insan her ne sefahet ve rezalet işlese, başkasına zarar vermemek şartıyla bir şey denilmez.’ diye bize anlatmışlar. Acaba böyle midir? Cevap: Öyleleri hürriyeti değil, belki sefahet ve rezaletlerini ilân ediyorlar ve çocuk bahanesi gibi hezeyan ediyorlar. Zira, nazenin hürriyet, âdâb-ı şeriatla müteeddibe ve mütezeyyine olmak lâzımdır. Yoksa sefahet ve rezaletteki hürriyet, hürriyet değildir; belki hayvanlıktır, şeytanın istibdadıdır, nefs-i emmareye esir olmaktır. Hürriyet-i umumi, efradın (kişilerin) zerrât-ı hürriyatının (hürriyet zerrelerinin) muhassalıdır (toplamıdır). Hürriyetin şe’ni (gereği) odur ki, ne nefsine, ne gayriye (ne kendine ve ne de başkasına) zararı dokunmasın.” (Münâzarât s. 55)
Her şeyin râfizisinin olduğunu söyleyen Bediüzzaman, hürriyetin de rafizisisin aşağılık ve sefih bir hayatı esas alan ve hiç bir sınır ve kayıt tanımayan bir hürriyet anlayışına sahip olduklarını ifade ediyor. Öylelerin hürriyet anlayışlarının hayvanlıktan başka bir şey olmadığını dile getiren Üstad, “Belki, hürriyet budur ki: Kanun-u adalet ve tedipten başka hiç kimse kimseye tahakküm etmesin. Herkesin hukuku şahane mahfuz kalsın, herkes harekât-ı meşrûasında şahane serbest olsun. ‘Bir kısmınız , Allah’ı bırakıp da bir kısmınızı ilâhlaştırmasın.’ ayetinin nehyine mazhar olsun.” (Münâzarât s. 57)
Gerçek hürriyet anlayışı, bahsi geçen tarifler içinde yapılmalı ve hayata böyle uygulanmalıdır.
asyanur.info samicebeci.net (YouTube-Sami Cebeci videoları)
