Bir defaya mahsus olmak üzere bu dünya denilen imtihan meydanına gönderilen insanlar, hak ve hakikati buldukları takdirde nihayetsiz saadetlere, haktan saptıkları zaman da, nihayetsiz azap ve elemlere muhatap olacaklardır.

Cenab-ı Hak, insan bedeninde  geçici olarak yerleştirdiği ruhun hayatiyetini devam ettirebilmesi için ona akıl, gadap ve şehvet denilen üç kuvve ihsan etmiştir. Bediüzzaman Hazretlerinin ifade ettiği gibi, bu üç kuvvenin ifrat, tefrit ve vasat denilen üç mertebesi vardır. Meselâ; aklın ifrat mertebesi cerbeze denilen aldatıcı bir zekâya sahip olmak, tefrit mertebesi hiçbir şeyden anlamamak anlamına gelen gabavet, vasatı ise hikmettir. Keza; Gadap kuvvesinin ifratı tehevvür, yani Allah ve cehennemden bile korkmamak, tefriti ise cebanet yani korkulmayacak şeylerden dahi korkmak, vasatı ise cesarettir. Keza; şehvet kuvvesinin ifratı fücur, yani haram ve helâl demeden her şeye saldırmak, tefriti humud, yani helâle de iştihası olmamak, vasatı ise iffettir. Bu dokuz mertebenin üçü olan hikmet, cesaret ve iffet hidayetin kendisidir. Geri kalan altı mertebesi ise dalâlettir.

Cenab-ı Hak, indirdiği semavî kutsal kitaplar ve gönderdiği peygamberler vasıtasıyla insanları bahsi geçen ifrat ve tefritten muhafazaya ve orta yol olan vasata dâvet etmiştir. Bu dâvete icabet eden müminler, hak ve hakikatin takipçisi olmuşlar ve olmaya da devam edeceklerdir.

İzahı yapılan üç kuvveden birisi olan akıl gücü en başta gelmektedir. Onun ifrat ve tefritten uzak tutulup vasat yola çekilmesi, diğer kuvvelerin de istikametinin lokomotifidir. Hakkı bâtıl, bâtılı hak gösterecek kadar aldatıcı bir zekâya sahip olan insanlar, cerbeze ve demagoji ile hakkı tahrip edip zarar ve ziyana sebep olsalar bile geçicidir. Çünkü hak, her zaman bâtıla er ya da geç galip gelir. “Müminin ferasetinden sakının. Çünkü o, Allah’ın nuruyla nazar eder.” hadis-i şerifi bu hakikate işaret eder.

Hikmetle düşünmek ve hikmetle ve istikametle amel etmek her hayırlı işin başı ve vesilesidir. “Kime hikmet verilmişse, ona çok hayırlar verilmiş demektir.” ayet-i kerimesiyle  Cenab-ı Hak, akıl kuvvesinin vasat mertebesi olan hikmet vasfını övmüş ve müminleri ona teşvik etmiştir. (Devamı yarın)

asyanur.info  samicebeci.net  (YouTube-Sami Cebeci ile Risale-i Nur dersleri) (YouTube-Sami Cebeci ile her akşam canlı Risale-i Nur dersleri)