İnsanlık tarihinin sosyolojik olarak geçirdiği beş devresinden “Malikiyet ve serbestiyet” dönemine geldiğimiz ve içinde bulunduğumuz bu yakın çağda, insan hak ve hürriyetleri bir hayli inkişaf etti.
1776 Amerikan İstiklâl Beyannamesi, 1789 Fransız Büyük İhtilâli ve anayasası, İkinci Cihan Savaşı ve sonrasındaki gelişmeler, özellikle İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi gibi Birleşmiş Milletlerin ilân ettiği hak ve hürriyetler, en göze çarpan değerler manzumesidir.
Bahsi geçen süreç içinde, insanların temel hak ve hürriyetleri ülke sınırlarını aşarak, milletler arası bir problem ve dâvâ olarak ortaya çıkmış ve bunda da sivil ve geniş bir dünya kamuoyunun büyük rolü olmuştur. Bu fikrin böylesine büyük boyut kazanmasında, o zamanki Amerika devlet başkanı Rososevelt’in katkısı inkâr edilemez.
2. Cihan Savaşı devam ederken, kongreye sunduğu 06. 01. 1941 tarihli mesajında “Fikir ve ifade hürriyeti, vicdan ve din hürriyeti, yoksulluktan kurtulma hürriyeti, korkudan kurtulma hürriyeti” bütün dünyada gerçekleşeceği ve bu dört temel üzerine kurulu bir dünya düzeninin doğacağı günün, özleyişle beklendiğini ifade ediyordu.
1941 Atlantik Şartı, 1942 Birleşmiş Milletler Demeci, 1944 yılında Filadelfiya’da toplanan toplanan Milletler Arası Çalışma Konferansı Demeci, 26 haziran 1945 ‘de Sanfransisko’da imzalanan Birleşmiş Milletler Antlaşması merhalelerinden sonra, nihayet 10 Aralık 1948’de yapılan toplantıda, sekiz çekimser oya karşılık, kırk sekiz oyla Birleşmiş Milletler “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi” belgesini kabul etti. Otuz maddeden meydana gelen bu beyannamede belirtilen hak ve hürriyetlerin, çağdaş ve modern anayasalarda belirtilen hak ve hürriyetleri içine aldığı görülür.
En başta yaşama hakkı olmak üzere, kişi güvenliği, işkence yasağı ve keyfi tutuklamanın önlenmesi, kanun önünde eşitlik, özel hayatın korunması, konut dokunulmazlığı, din ve vicdan, düşünce ve kanaat hürriyetleri, toplanma ve dernek kurma hürriyeti, ülke yönetimine doğrudan veya temsilciler aracılığı ile katılma hakkı gibi ferdî hakların yanı sıra; sosyal güvenlik hakkı, çalışma ve işsizlikten korunma hakkı, sendika hürriyeti, ücretli tatil ve dinlenme hakkı, sağlık hakkı, öğrenim ve eğitim görme hakkı vs. gibi bir çok hak ve hürriyetlerin garanti ve koruma altına alınması, bu beyannamenin en öne çıkan maddeleridir.
asyanur.info samicebeci.net (YouTube-Sami Cebeci videoları)
