Kader ve cüz’i irade meselelerini harika bir surette telif eden Bediüzzaman Hazretleri, insanda mahiyetini bilemediğimiz bir irade-i cüz’iyenin bulunduğunu ve onunla yaptığı bütün fiillerinden sorumlu olduğunu beyan eder. 26. Söz bütünüyle bu konuyu izah eder.

Evet, insan ağaç gibi iradesiz bir varlık değildir. Ne yapıp ne yapmayacağına karar verebilen  ve tercihini hayırlı işlerde kullandığı zaman mükâfata, şerli ve günahlı işlerde kullandığı zaman da cezaya muhatap olması icap eden ve imtihan olmak üzere bu dünyaya gönderilen bir varlıktır.

İnsan iradesi hür bırakılmıştır. Kader, insanı her cihetten saran ve her hali yazılı olan bir hakikat iken, insanı zorlayan bir durum değildir. Çünkü, hiç kimse kendi kaderini yaşamadıktan sonra bilemez. Öyleyse “Kaderimde yazılı olduğu için ben bu kötü yollara düşmüşüm.”deme hakkı yoktur.

İnsan yedi katlı bir apartmana gelse ve asansöre bineceği zaman, orada bulunan görevli “İçeri girdiğin zaman bir talimatname göreceksin. Orada yazıldığı gibi, beyaz düğmeye bastığın zaman bu asansör seni yedinci kata çıkarır. Orada ziyafetler ve dostların vardır. Şayet siyah düğmeye basarsan, bu sefer seni bodruma götürür. Orada da yılanlar, cellatlar ve işkenceler vardır.”dese ve içeri girdiği zaman aynı açıklamaları okuduğu halde, siyah düğmeye basıp bodrumda işkencelere maruz kalsa, o insanın hiç kimseden şikâyete hakkı olamaz. Çünkü, bile bile kendi istedi. Evet, bu vücut, bir asansör gibi insan nereyi isterse Allah’ın kudretiyle oraya götürür. İster camiye, isterse, meyhaneye. Ancak, haram ve günahlı işleri işleyen adam “Ne yapayım kaderimde varmış.”diyerek işlediği suçun sorumluluğunu kadere atamaz.

Bediüzzaman Hazretlerinin verdiği örnekte olduğu gibi; bir adam yürümekten aciz bir kimseyi omzuna alsa ve “Nereyi istersen seni oraya götüreceğim.”dese O kişi bir dağı istedi ve götürdü. Orada düştü veya üşüdü “Neden beni buraya getirdin?”diye sızlansa. Elbette “Sen kendin istedin.”diye bir tokat vuracaktır. Aynen bunun gibi, Cenab-ı Hak insan nereyi isterse kudretiyle onu oraya götürür. Fakat günahlı ve haram işler yaptığı zaman sorumluluk insana ait olacak ve cezasını da ödemek durumunda kalacaktır. Özetle, kader meselesi iyi anlaşılması gereken bir iman rüknüdür.

asyanur.info  samicebeci.net  (YouTube-Sami Cebeci videoları)